Vizyonumuz
''Bilgi sahibi olmadan fikir sahibi olunmaz.''

  • DOLAR
    7,8093
  • EURO
    9,4916
  • ALTIN
    462,49
  • BIST
    10,5093
Mars iki adet garip davranışlı Ay’a sahip

Mars iki adet garip davranışlı Ay’a sahip

 Mars ‘ın garip yörüngeleri olan iki küçük, korkak görünümlü uyduları var ve kırmızı gezegenin bir zamanlar güneş sistemimizdeki daha büyük gezegenlerin bazıları gibi halkaları olduğunu tahmin edebiliriz.

İki topaklı ay, Phobos ve Deimos, 1877’de keşfedildi ve Yunan mitolojisinden Ares’in oğullarından  esinlenerek adlandırılmışlardır. Mars’ın adı, Yunan Ares olan Roma savaş tanrısı iken, Ayları olan Phobos korku veya panik, Deimos dehşet demektir.

Muhtemelen Phobos ve Deimos, C tipi asteroidler (%75 lik oran ile bilinen en yaygın, karbon tipi asteroidler) gibi karbon bakımından zengin kaya oluşumlarıdır. Ancak yoğunluklarının düşük olması, bu uyduların, kayanın yanı sıra buz da içerdiğini gösteriyor. Uzun zamandır aslında gezegenin yerçekimi tarafından yakalanan asteroitler olduğu düşünülüyordu. Her ikisi de bileşimde siyahımsı karbonlu kondrit asteroitlerine benzer görünmektedir. Ancak bilim adamları, ayların neredeyse Mars ekvatoruyla aynı düzlemde olduğunu fark ettiler. Bu, Ayların Mars ile birlikte -yaklaşık 4,5 milyar yıl önce-  aynı zamanda oluştuğunu gösteriyor.
Her ikisi de düzensiz olsa da, Deimos Phobos’tan biraz daha tuhaf – yörüngesi iki derece eğik.

Mars Ay'ı
Mars garip görünümlü Ay’ı Deimos

Bu, NASA‘nın Mars Keşif Orbiterinde Yüksek Çözünürlüklü Görüntüleme Bilimi Deney kamerası tarafından çekilen Deimos’un renklendirilmiş bir görüntüsüdür.
SETI Enstitüsü baş araştırma yazarı ve araştırma bilimcisi Matija Saiduk, “Deimos’un yörüngesinin Mars’ın ekvatoru ile tam olarak düzlemde olmaması gerçeği önemsiz sayıldı ve kimse bunu açıklamaya çalışmadı” dedi. “Ama yeni bir fikrimiz olduğunda ve yeni gözlerle baktığımızda, Deimos’un yörünge eğimi büyük sırrını ortaya çıkardı.”

Bulgular pandemi sırasında neredeyse bu hafta düzenlenen Amerikan Astronomi Derneği 236. Toplantısında sunuldu.

Mars’ın uyduları için döngüsel bir kader mi?


Araştırmacılar, zaman içinde Mars’ın yerçekimi ile etkileşime girdikçe yükseklik kaybeden Phobos’a baktılar. Sonunda, yörüngesi çok düşük olacak ve Mars onu gezegenin etrafında bir halka oluşturan parçalara ayıracak. Bunun ise 50 milyon yıl içinde gerçekleşeceği tahmin ediliyor.

Son zamanlarda bu iki uydunun dev bir çarpışmanın ürünü olduğu öne sürülse de bu modeller arasında en çok kabul göreni, Mars’ın iki biçimsiz cismi (asteroid) yakalayıp yörüngesine almasıyla ilgili olanıdır. Bu asteroidlerin Ana Asteroid Kuşağından değil de Güneş Sistemi’nin dışından geldikleri ile ilgili spekülasyonlar mevcuttur.

Phobos Mars’ın diğer uydusu Deimos ile kıyaslandığında hem daha büyük hem de Mars’a daha yakındır. Güneş sistemindeki diğer tüm uydular içinde gezegenine en yakın konumlanmış uydudur.

Mars, bir zamanlar aynı kaderi paylaşan başka aylara sahip olsaydı ne olurdu? Zamanla halkalar, görünüşte sonsuz bir döngüde yeni, daha küçük aylar oluşturacaktı. Ancak bir şey Deimos’u gezegenden uzaklaştırdı ve daha büyük bir ay ile etkileşime girmesi gibi eğilmesine neden oldu.

Geçmiş farklı olabilir mi ?

Deimos’tan biraz daha büyük olan Phobos, Mars yüzeyinin yaklaşık 3.700 mil üzerindedir ki, güneş sistemimizde bilinen hiçbir ay gezegenine daha yakın değildir. Phobos, bir Dünya gününde Mars çevresinde üç tur yörüngeyi tamamlarken, daha uzak olan Deimos’un bir yörüngeyi tamamlaması yaklaşık 30 Dünya saati sürmekte. Yörünge süresi ortalama 7,5 saat olan Phobos, eşzamanlı yörünge yarıçapından daha alçak bir yörüngede olduğundan Mars yüzeyinde bir gözlemci olsaydık Phobos’un günde iki kez doğup battığına şahit olurduk (Eşzamanlı yörünge yarı çapı : Bir uydunun gezegenin çevresinde, gezegenin kendi etrafında dönüş süresi kadar bir zamanda döneceği yüksekliği ifade eder. Böyle bir uydu, yüzeydeki gözlemci için her zaman aynı noktadadır. Dünya’da, 36.000 km yüksekliğe yerleştirilen iletişim uydularında olduğu gibi).

Ortalama yarıçapı yalnızca 22 kilometre olan Phobos ve ve 14 kilometre olan kardeşi Deimos’un Mars’a olan uzaklıkları sırasıyla 9,3 bin kilometre ile 20 bin kilometredir.

Gel-git etkileri nedeniyle her geçen gün yüzeye biraz daha yakınlaşan bu talihsiz uyduların, birkaç milyon yıla kalmaz gezegenin güçlü çekimine yenilerek parçalanması ya da Mars yüzeyine düşmesi bekleniyor.

Araştırmacılar, Phobos’un bir zamanlar -3 milyar yıl önce büyükbaba veya büyükanneye sahip olduklarına inanıyorlar – muhtemelen  şimdiki küçük aydan 20 kat daha büyüktü . Birkaç ay halkası döngüsü boyunca, Phobos oldu – bu, bazı araştırmacıların neden sadece yaklaşık 200 milyon yıl önce oluştuğunu düşündüğünü açıklıyor.
Mars’ın etrafında göze çarpan bir halka proto-Phobos’u gezegenden uzaklaştıracaktı. Bu, proto-Phobos’un Deimos ile yörüngesel rezonansını da etkileyecek ve Mars’tan da ileriye itecektir.
Japon uzay ajansı JAXA, 2024 yılında yüzeyden numune toplamak ve Dünya’ya geri göndermek için Phobos’a bir uzay aracı göndermeyi planlıyor. Bu ayın geçmişi hakkında daha fazla bilgi verebilir.

Hits: 37

Lütfen Beğeninizi Paylaşarak Bize Destek Olunuz
Sosyal Medyada Paylaşın:
Etiketler:
2 Uydu Ay Mars

BİRDE BUNLARA BAKIN